zoeken Nieuwsbrief
      Linkedin    Twitter   
  
nieuws
 

Racisme en exclusie in Nederlandse advertenties

Wetenschappelijk onderzoek toont – negatief én positief – effect aan van reclame op maatschappelijke beeldvorming

23 oktober 2020 - Reclame speelt een belangrijke rol in de beeldvorming van mensen over de samenleving. Reclame kan daarbij een positieve rol spelen, maar heeft dat in het verleden niet altijd gedaan. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat advertenties en commercials al 100 jaar geen realistische afspiegeling vormen van de maatschappij en soms ronduit discriminerend en racistisch zijn.

Dat Zwarte Piet lange tijd zo ongeveer de enige niet-witte mens is geweest in een verder vrijwel volledig wit reclameland, maakt de conclusie nog pijnlijker.


 
Onderzoeksmethodiek
In opdracht van bvA, netwerk van merkleiders, onderzochten de hoogleraren cultuurgeschiedenis Inger Leemans (VU Amsterdam en NL-Lab KNAW) en Jan Hein Furnée (Radboud Universiteit Nijmegen) een aselecte steekproef van 15.000 reclames die tussen 1900 en 1995 zijn gepubliceerd, evenals discussies in naoorlogse reclamevaktijdschriften. Om de wetenschappelijke resultaten te koppelen aan het huidige tijdsbeeld bracht onderzoeksbureau Motivaction de representatie van vrouwen en niet-witte Nederlanders in reclames anno 2020 in beeld.
 
Van racistische reclames tot helemaal wit
Wat in het wetenschappelijk onderzoek vooral opvalt, is dat Nederlandse kranten tot ver in de twintigste eeuw racistische reclames publiceerden, om daarna vrijwel geheel wit te kleuren. Met uitzondering van Zwarte Piet, die in advertenties blijft terugkeren en op dezelfde manier afgebeeld wordt als zwarte mensen in de afgelopen eeuwen. Het gaat om zeer stereotiepe beelden met uitvergrote fysieke kenmerken als kroeshaar, dikke lippen, een gebit groter dan het gezicht. Groteske beelden die ervoor zorgen dat zwarte mensen zichzelf er niet mee zullen vereenzelvigen, maar wel herkennen dat er op hen wordt gedoeld. "In Zwarte Piet resoneren de oude groteske en racistische stereotypen. Daarom roept dat beeld zoveel pijn en weerstand op," verklaart Leemans.
 
 Stereotypering en onrealistisch beeld van de vrouw
Dezelfde typering zien we in het onderzoeksrapport terug in de stereotiepe manier waarop de vrouw in de afgelopen eeuw in beeld is gebracht. Tot in de jaren ’50 werd de vrouw vooral afgebeeld als gelukkige huisvrouw en moeder, die niets liever wilde dan het huishouden bestieren en haar man behagen. Uit een onderzoek van de Nederlandse Reclame Stichting uit 1973 blijkt dat 65 procent van de Nederlandse bevolking vond dat reclames een onrealistisch beeld gaven van de vrouw. Uit nieuw onderzoek van bvA blijkt dat anno 2020 meer dan de helft van de Nederlanders (52 procent) dat nog steeds vindt. Hetzelfde geldt voor mensen uit andere culturen, alhoewel daarover grote verdeeldheid heerst. Zo geeft 41 procent van de ondervraagden aan dat er in merkreclames meer aandacht moet komen voor Nederlanders met een migratieachtergrond, van 25 procent hoeft dat niet.

Positieve gedragsverandering door reclame
"De vanzelfsprekendheid en de herhaling van stereotiepe rolpatronen maakte het voor consumenten moeilijk om zichzelf een voorstelling te maken van hoe ze hun leven anders konden inrichten. Met als resultaat de bevestiging van de bestaande ongelijkwaardigheid," aldus Furnée. Maar de onderzoekers geven anderzijds aan dat reclame ook positief op de beeldvorming kan werken. Leemans: "Doordat reclames mensen emotioneel verbinden zijn het hele krachtige instrumenten om nieuwe toekomsten mee te bouwen, ze motiveren door te moveren. Vroeger zag u dit al bij de spaaralbums van Verkade, tegenwoordig zie je dat reclames aanzetten tot energiebesparend gedrag."

Leren van de geschiedenis
Dat anno 2020 nog steeds zo’n grote verdeeldheid over culturele diversiteit in de Nederlandse maatschappij zichtbaar is, moet volgens bvA-voorzitter Erik van Engelen een duidelijke aanmoediging zijn voor Nederlandse adverteerders. Van Engelen: "Wij juichen het toe dat bedrijven hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen en de invloed van hun reclames aanwenden om een positieve impact te hebben op hoe mensen in de samenleving met elkaar omgaan. Wij zetten ons ervoor in dat dit thema blijvend op de agenda van Nederlandse merkleiders komt te staan, door trainingen en onderzoek naar de positieve bijdragen van merken op dit gebied."
 
Meer uitkomsten van het onderzoek vindt u hier: ‘Het beeld van Nederland. Hoe merkreclames onze samenleving hebben gevormd.’

 
 Doorsturen   2 reacties  

 

Laatste nieuws

 Blijf online veilig en verander uw wachtwoorden
 Minder negatieve vooroordelen rondom werkloosheid ten gevolge van de coronacrisis
 Acht cybersecurity trends voor 2021
 

Gerelateerde nieuwsitems

 Kwart werkzoekenden met migratieachtergrond voelt zich weleens gediscrimineerd tijdens sollicitatie
 Bedrijven komen steeds vaker in actie bij discriminatie
 Merendeel werknemers ervaart discriminatie; werkgever doet weinig
 'Anti-discriminatiewet is een zegen voor de arbeidsmarkt'
 
 
reacties
 
Duncan Winters  |   | 
23-10-2020
 | 
12:16 uur
En wat heeft dit met management te maken?
hans van Doorn  |   | 
26-10-2020
 | 
10:48 uur
Hallo,

Dank je wel voor dit artikel, het is eigenlijk onbegrijpelijk dat reclame/ en, of propaganda nog mag. Het is natuurlijk al jaren bekend dat dit middelen zijn die gebruikt worden om mensen te manipuleren. Racisme is iets, waar het merendeel van de mens slachtoffer van is. (ontslaat ons niet van onze eigen indivudiéle acties) Wij zijn allemaal ingeprent met denkbeeld en idealogien van reclame makers en propaganda programma's en wij vinden het dus '' normaal'' wat daarin getoond woord/werd.
Dat we nu intelligenter zijn geworden en ook wakker schikken doordit soort opmerkingen is een goed teken, een programma zoals married with children, is ook een voorbeeld van veranderde tijd en inzichten, en wat nu niet meer gemaakt zal worden. Gelukkig dat we kunnen veranderen en ons kunnen aanpassen ten goede maar ook ten slechtte. zolang het geld boven de mens staat zal dit nooit op grote schaal veranderen.
Een voorbeeld van huidige reclame / manupilatie
De milieu campagne dat we nu de eerst generatie zijn die weten dat we de aarde aan het verkloten zijn en dat we ook de laatste zijn die hier iets aan kunnen doen. Dat is onzin want in de jaren 70 werd mij dit ook al verteld door mijn leraar.
Misschien nog actueler is wel de hele heisa rondom het CORONA. wat is hier allemaal waarvan, en ook hier wordt je flink gemanipuleerd, je hoort er veel van dus het zal wel waar zijn etc.

REAGEREN

Naam:
Emailadres:
URL: (niet verplicht) http:// 
 
Reactie/Opmerking:
Ik wil bericht per e-mail ontvangen als er meer reacties op dit artikel verschijnen.
 
Als extra controle, om er zeker van te zijn dat dit een handmatige reactie is, typ onderstaande code over in het tekstveld ernaast. Is het niet te lezen? Klik hier om de code te wijzigen.
Ook thuis kun je gebruik maken van zakelijk internet
Welke auto’s behouden hun waarde het meeste?
reacties
Digitale tools zorgen voor minder werkstress (1) 
Vrouwen in leidinggevende posities hebben meer vertrouwen in omgang met crises dan mannen (1) 
Een op drie Nederlanders verwacht dit jaar minder Black Friday-aankopen te doen (1) 
Berlijn populairst bij foodies, Ibiza nummer één onder hippe vogels (1) 
Werknemer wil niet terug naar werksituatie zoals vóór COVID-19  (1) 
Kijken, kijken en niet kopen (1) 
‘Veiliger en slimmer werken’ bovenaan agenda IT-afdeling (1) 
top10
Eén op de drie organisaties overweegt thuiswerkvergoeding
Dankzij lockdown beseft werkend NL het belang van altijd blijven leren
Focus op flexibele planning en versnelde innovatie
Ninja teamcoaching, proactief en ‘onzichtbaar’
Hoge uitstroom sociaal domein: het gaat niet alleen om het salaris
Slechts één op de drie werknemers is veerkrachtig genoeg
Een op drie Nederlanders verwacht dit jaar minder Black Friday-aankopen te doen
Vrouwen in leidinggevende posities hebben meer vertrouwen in omgang met crises dan mannen
De tien ingrediënten van elk succesvol project
Werkzoekers hebben hekel aan schrijven motivatiebrief
meer top 10