zoeken Nieuwsbrief
      Linkedin    Twitter   
  
weblog
 

Het ultieme doel van leiderschap?

Door: Ronald van der Molen,   16-08-2017,   13:05 uur
 

Wat is volgens jou het ultieme doel van leiderschap? Als leiderschap een boom is, welke vrucht produceert hij dan? Aangezien je gedachten bepalen hoe je je gedraagt, is het belangrijk om bij deze vraag stil te staan. 

Een rondgang in mijn netwerk via LinkedIn en twitter levert reacties op zoals: ‘het zoeken en vinden van een richting’, ‘mensen in beweging brengen’, ‘gezamenlijk doelen bereiken’, ‘mensen in hun kracht zetten’, ‘vooruit komen’ en ‘leidinggeven aan een groep zodat het beste in mensen naar boven komt’. Respondenten vullen spontaan aan wat ze daarbij belangrijk vinden: ‘investeren in mensen’, ‘authentiek zijn’, ‘mensen steunen’, ‘je dienstbaar opstellen’ en zelfs ‘liefdevolle menselijkheid’. 


 
De ware ‘vrucht’ van leiderschap
Mooi om te zien dat de persoon van de leider niet meer zo centraal staat als enkele jaren geleden. Dat sluit aan bij de nieuwe trend van organisch leiderschap waar leiderschap eerder een proces is dan een persoon. Als leiderschap niet alleen afhankelijk is van een enkeling of een kleine groep aan de top dan ontstaat er voor iedereen in de organisatie ruimte om deel te nemen aan het proces van leiderschap. Dit heeft vaak positieve effecten op de klantgerichtheid, innovatie en wendbaarheid van de organisatie. Toch zou ik nog wel een stap verder willen gaan. De meeste reacties die ik ontving beschrijven wat we kunnen verwachten wanneer we leiderschap in actie zien. Maar wat is nou het uiteindelijke doel? Mary Parker Follett, de moeder van het moderne management, zei hier in 1925 het volgende over: "Leiderschap wordt niet gedefinieerd door het uitoefenen van macht, maar door de autonomie te vergroten van diegenen die geleid worden. De belangrijkste taak van de leider is om meer leiders te scheppen." De ware vrucht van een leider is nieuwe leiders, net zoals de ware vrucht van een appelboom nieuwe appelbomen is. Natuurlijk produceert een gezonde appelboom appels, maar de uiteindelijke potentie ligt verscholen in de kern van deze vrucht: de zaden die een nieuwe appelboom kunnen worden. In de natuur gaat het aan het eind van de streep om reproductie. Leidinggeven = vermenigvuldigen. Staat dat nog wel op ons netvlies in het bedrijfsleven?
 
Geen leiders, maar volgers
Ik geloof dat de meest gemaakte fout onder leiders is dat ze hun eigen opvolging niet goed regelen. Natuurlijk zorgt een goed functionerende leidinggevende ervoor dat mensen in beweging komen, er doelen worden behaald, werknemers met plezier naar hun werk gaan en iedere dag een iets betere versie worden van zichzelf. Wanneer we het hierbij laten wordt leiderschap al gauw een trucje. Dan krijg je van die hijgerige baasjes die ideeën uit seminars en boeken met titels als ‘Hoe krijg ik ze zover?’ op hun medewerkers gaan uitproberen. Op zich is er niks mis met kennis over beïnvloeding en management, maar zodra je deze kennis toepast ga je je bemoeien met de levens van andere mensen. Dat vraagt om ethische reflectie, iets waar in opleidingen weinig aandacht aan wordt besteed. De meeste leiderschapsprogramma’s produceren überhaupt geen leiders, maar volgers. Deelnemers worden aangemoedigd om de expert (op het podium of voor de groep) na te doen en ontmoedigd om zelf na te denken. Het gaat erom de eigen macht en status te vergroten in plaats van het aanwezige leiderschap in anderen aan te wakkeren. 
 
Het ontbrekende ingrediënt 
Om onze organisaties en ons land toekomstbestendig te maken is er een schreeuwende behoefte aan nieuwe leiders die vooruit kunnen kijken en de juiste besluiten durven nemen. Wat is daarvoor nodig? Dé manier om leiderschap te vermenigvuldigen is het vergroten van de autonomie van de mensen waaraan je leiding geeft. Volgens motivatie onderzoekers Edward Deci en Richard Ryan hebben we drie basale psychologische behoeften als mens:
  • autonomie (de perceptie om zelf je gedrag te mogen bepalen) 
  • binding (het gevoel met anderen verbonden te zijn)
  • competentie (het vertrouwen in eigen capaciteiten en acties)
Net zoals een boom goede grond nodig heeft om tot bloei te kunnen komen hebben wij een gezonde werkomgeving nodig om te kunnen floreren. Goede grond kenmerkt zich door een deel zuurstof (autonomie), een deel aarde (binding) en een deel water (competentie). Ik vergelijk autonomie met zuurstof omdat je dit ingrediënt niet kunt zien en we het zicht hierop zijn kwijtgeraakt. Met autonomie bedoel ik de perceptie om het gedrag zelf te mogen bepalen, vanuit eigen interesses en waarden. Het gaat om het gevoel de handen aan het stuur te hebben, ook al oefenen anderen daar invloed op uit. Autonomie moet dus niet verward worden met onafhankelijkheid. Deze behoefte aan autonomie wordt beïnvloedt door hoe een gebeurtenis binnenkomt bij de persoon in kwestie. Dat betekent dat een goedbedoeld advies of een als hulpmiddel bedoeld protocol voor professionals al demotiverend kan werken als ze het gevoel hebben dat deze van bovenaf wordt opgelegd.
 
Meer verantwoordelijkheid en vrijheid
Voor de organisaties die ik dit jaar onderzoek is autonomie een sleutel ingrediënt. Ze kiezen ervoor om meer verantwoordelijkheden en bevoegdheden aan hun teams en business units te geven. Vaste afdelingen worden vervangen door zelforganiserende of zelfs flexibele teams die zich organiseren rondom klanten. Traditionele managementlagen worden weggesneden en als er al managers overblijven dan krijgen zij een faciliterende functie. Door deze veranderingen wordt zichtbaar in hoeverre werknemers zich verbonden weten met zichzelf en met de organisatie. Zodra je de autonomie van mensen vergroot treedt de paradox in werking tussen vrijheid en verantwoordelijkheid. Als een werknemer wel de vrijheid pakt die wordt geboden, maar geen verantwoordelijkheid op zich neemt dan neemt zijn productiviteit af. Hij wordt een "loose canon" die tevredenheid boven het leveren van een bijdrage stelt. Wanneer hij wel de verantwoordelijkheid op zich neemt, maar niet de geboden vrijheid pakt dan neemt zijn bevlogenheid af. Hij wordt een "loyal soldier" die applaus voor zijn bijdrage verwart met voldoening en zichzelf gaat afbeulen. 

In het onderstaande schema zie je wat er gebeurt als de betrokkenheid bij de organisatie en het individu afneemt of juist toeneemt. 
 Betrokkenheidsmatrix
Bron: Krauthammer
 
'Sweet spot' vinden
 
De kunst is om zoveel mogelijk werknemers in dienst te hebben die optimaal betrokken zijn bij de ontwikkeling van de organisatie én zelf blijven groeien. Vanuit deze ’sweet spot' kan zowel de productiviteit als de bevlogenheid toenemen. Omdat je slechts kunt geven wat je hebt ontvangen is het allereerst zaak om je eigen ‘sweet spot’ te vinden. Vervolgens is de uitdaging om je medewerkers op zo’n manier naar deze plek te begeleiden dat zij op hun beurt anderen kunnen helpen om hier te komen. Want uiteindelijk gaat het erom dat je je bij alles wat je doet afvraagt: vergroot ik door wat ik doe en zeg de autonomie van de mensen aan wie ik leiding geef?

 
 Doorsturen    Reageer

 
 
 
Over de auteur:
Ronald van der Molen (1973) is werkzaam als organisatieadviseur en leiderschapscoach. Hij is gefascineerd door wat mensen drijft, in beweging brengt en doet groeien. 

Vanuit zijn bedrijf Transformatio helpt hij leiders om teams en ecosystemen te creëeren waar mensen floreren. Hij gelooft dat verandering pas echt beklijft als deze op organische wijze ontstaat en wordt geleid. Zijn innovatieve aanpak zorgt ervoor dat je met relatief weinig inspanning veel plezier en impact kunt genereren.

Daarnaast verzorgt hij inspiratie-sessies, masterclasses en columns over de kracht van organisch leiderschap. Hij gebruikt lessen uit de natuur zodat leiders en professionals anders naar hun vak gaan kijken en geniet ervan als eikels in bomen veranderen. 

Ronald schreef meerdere boeken, waaronder De kracht van organisch leiderschap (genomineerd voor Managementboek van het Jaar 2019) en Metamorfose, groeien in je bestemming
 

Laatste weblogs

  Corona-klagen
  Kort door de bocht coaching?
  Cruciale beroepen of toch de 3 P’s?
 
reacties
 
Er zijn nog geen reacties.

 

REAGEREN

Naam:
Emailadres:
URL: (niet verplicht) http:// 
 
Reactie/Opmerking:
Ik wil bericht per e-mail ontvangen als er meer reacties op dit artikel verschijnen.
 
Als extra controle, om er zeker van te zijn dat dit een handmatige reactie is, typ onderstaande code over in het tekstveld ernaast. Is het niet te lezen? Klik hier om de code te wijzigen.
 
advertorial
White paper: Segmentatie en profielverrijking in e-mail marketing
Je weet ongetwijfeld dat gesegmenteerde mailings beter aansluiten op je lezerspubliek en om die reden betere ratio’s scoren, maar waar moet je beginnen? Laat dit Spotler white paper je inspireren en op weg helpen.
Download het white paper
 
Lees verder
Geregistreerde Nederlandse elektrische auto's groeit alsmaar door
reacties
(Wanneer) geven we elkaar weer een hand? (2) 
Digital nomad heeft behoefte aan persoonlijk contact met community (2) 
Autobezit voor Nederlanders nog belangrijker in coronatijden (1) 
Helft Nederlanders nog nooit overgestapt van autoverzekering (1) 
Helft bedrijven heeft moeite met datamanagement (1) 
Ook Renault en Nissan snijden in prijzen elektrische auto's (1) 
Vier op de tien vinden klantenservice financiële dienstverleners ondermaats  (2) 
top10
Pandemie heeft drastische gevolgen voor werk en inkomen Millennials en Generatie Z
Welke HR-banen verschijnen de komende tien jaar?
Wat zijn de regionale gevolgen van corona?
Platform de Toekomst van Arbeid geeft boost aan hervormingen werken, leren en sociale zekerheid
Nauwelijks beweging in de luchtvaart in mei
CEO’s moeten technologie in hun DNA hebben om succesvol te zijn
Thuiswerker is zich tijdens lockdown meer bewust geworden van cybersecurity
Onverwachte netwerkproblemen grootste frustratie van IT-teams
Bijna alle partners willen aanvullend geboorteverlof opnemen
Vier redenen waarom het nieuwe werken beter is
meer top 10