zoeken Nieuwsbrief
      Linkedin    Twitter   
  
nieuws
 

Juridisering bedrijfsethiek staat echte ethiek in de weg

Ethiek is er niet voor jouw comfort

14 februari 2022 - Ethiek in het bedrijfsleven zie je vooral terug in codes en procedures. Door deze juridisering van ethiek raakt reflectie en de mens op de achtergrond. Dat zagen we recent bijvoorbeeld terug bij de toeslagenaffaire. Dit is een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek van Bart Jansen die er mee promoveerde aan Nyenrode Business Universiteit.

"Als je ethiek juridisch denkt en praktiseert, beoordeel je gedrag aan de hand van regels. Dat is een erg smalle benadering, want je gaat dan voorbij aan het feit dat een mens meer is dan een drager van rechten en plichten," aldus Jansen. "Gedragscodes, corporate governance codes, de Code Banken: het zijn allemaal constructen van regels waar bedrijven zich aan moeten houden, bedacht om het bedrijfsleven meer maatschappelijk verantwoord, divers, inclusief of duurzaam te laten ondernemen. Eenmaal een procedure of code ingesteld, wekt het de indruk dat het bedrijf verzekerd is van ethisch handelen." Maar deze vorm van ethiek lijkt volgens Jansen meer op recht, het is een juridisering van ethiek. Het gevolg? "Je loopt vast in regels en procedures en je houdt te weinig rekening met de mens en met alle omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan de toeslagenaffaire, waarbij alles in een voor de burger abstract rechtssysteem werd gevat en geen ruimte meer was om naar de mens en de omstandigheden buiten de regels te kijken."


 
Niet voor jouw comfort
In zijn onderzoek voert Jansen een aantal deelstudies uit waar hij het juridische denken in de ethiek zichtbaar maakt. In de eerste plaats analyseert hij de relatie tussen bedrijfsethiek en recht. Beide omvatten verplichtingen, kansen en idealen, maar beoordelen deze op verschillende manieren. Jansen geeft aan: "Over ethiek bestaat het idee dat het dient om allerlei praktische problemen op te lossen. Dit is echter een simpele juridische interpretatie. Eigen aan het recht is dat een probleem naar een oplossing wordt gemanipuleerd. Ethiek dient juist ter reflectie op problemen, wat zelfs kan zorgen dat problemen alleen maar groter worden. Ethiek is er niet voor jouw comfort."
Op dit moment is er een tendens in de bedrijfsethiek om juridische taal en argumentatie over te nemen, constateert hij. Dat zien we bijvoorbeeld terug in vormen van zelfregulering zoals ethische codes en vormen van alternatieve geschillenbeslechting. Zelfregulering wekt de indruk dat het moet aanzetten tot ethiek in het bedrijfsleven. Onder meer werkgeverskoepel VNO-NCW doet dat. Maar zelfregulering geeft de overheid juist meer mogelijkheden in de private sfeer in te grijpen dan bij wettelijke regulering. Deze zelfregulerende tendens past binnen een breder concept van door het Westen geïnspireerde liberale manieren om het openbaar bestuur uit te voeren. Naleving van zelfregulering is weliswaar nuttig, maar met ethiek heeft het niets van doen.
 
Wantrouwen
"De juridische denkwijze ethiek versterkt een cynische houding en wantrouwen ten aanzien van ‘goed doen’ door bedrijven," stelt Jansen. "Het vergroot de illusie dat we ethiek bedrijven. Maar in werkelijkheid verbergen deze zelfopgelegde fatsoensregels economische motivaties. Ze zijn immers gericht op het verbeteren van economische prestaties. Geld verdienen en ethische reflectie gaan simpelweg vaak niet samen. Dat is ook helemaal niet erg. De taak van de ethiek is namelijk op zoek te gaan naar dit soort impasses en daarover helderheid aan de dag leggen."
 
Klik hier voor de samenvatting van Bart Jansen zijn onderzoek.
 

 
 Doorsturen   Reageer  

 

Laatste nieuws

 Kennismigranten buiten EU zijn interessant arbeidspotentieel voor schaarste arbeidsmarkt
 Koffie op kantoor: dit komt er allemaal bij kijken
 Risicofactoren voor bedrijfssucces in een wereld na de pandemie
 

Gerelateerde nieuwsitems

  Onveilig thuiswerken: angst reëel dat toegang belangrijker wordt geacht dan security
 Hoe gaan we op een verstandige manier om met kunstmatige intelligentie?
  Beleggers willen transparantie, ethiek en resultaat
 Werknemer: ethiek bedrijf niet om over naar huis te schrijven
 
 
reacties
 
Er zijn nog geen reacties.

REAGEREN

Naam:
Emailadres:
URL: (niet verplicht) http:// 
 
Reactie/Opmerking:
Ik wil bericht per e-mail ontvangen als er meer reacties op dit artikel verschijnen.
 
Als extra controle, om er zeker van te zijn dat dit een handmatige reactie is, typ onderstaande code over in het tekstveld ernaast. Is het niet te lezen? Klik hier om de code te wijzigen.
In welke gevallen moet je aan de slag met een BAV
reacties
Nederlanders willen vooral buiten kantoor kunnen werken (1) 
Drie eenvoudige tips tegen SIM-swapping (1) 
Nederlander bang voor misleidende online reviews (1) 
Werknemer wil fiets in arbeidsvoorwaardenpakket (1) 
Nederland positieve uitschieter: 62 procent vertrouwt op huidige pensioenstelsel (1) 
Het grote verschil tussen weten en kunnen (1) 
Onderweg naar meer bevlogenheid  (1) 
top10
Tips voor een veilige werkplek, ook tijdens de vakantieperiode
Vier tips voor meer werknemersbetrokkenheid in de zorg in tijden van hybride werken
Bedrijven worstelen met innoveren omdat ze data niet effectief kunnen gebruiken
Wekelijkse aantal cyberaanvallen wereldwijd gestegen met 32 procent
De grootste frustraties en uitdagingen voor IT-systeembeheerders
Dit is hoe je cybersecurity op de kaart zet bij het management
Ongetrainde medewerkers vormen gapend gat in cybersecurity
Wantrouwen over data-uitwisseling remt technologische vooruitgang af
Cybercriminelen bereiden zich voor op een wereld zonder macro's
Phishing e-mails van HR- en IT-afdelingen zijn het meest effectief
meer top 10