De organisatie bestaat niet (deel 2)

In een eerdere weblog beschreef Ilja van Roon dat 'de organisatie' niet bestaat. Het is in ieder geval geen eenduidige, monolithische entiteit, die zich in samenhang voortbeweegt. Eerder is het een chaotisch samenraapsel van afdelingen, projecten en allianties. Dat ten minste nog íéts. In werkelijkheid bestaat 'de organisatie' écht niet. Het is hooguit een gedachtespinsel of een afspraak, meer niet!

Wat is een organisatie?
Wat is de essentie van uw organisatie? Zijn het de gebouwen en de inboedel? Zijn het de mensen die er werken? Wellicht is het het product? Misschien is het de doelstelling of zijn het de klanten? Of is de organisatie voor u het totaal van deze elementen? Als u pas ergens werkt, kan de organisatie aanvoelen als een levende en onveranderlijke entiteit. Maar mensen die hun halve leven hebben gewerkt binnen een B.V. of een stichting, beginnen soms langzaam hun kijk op de organisatie aan te passen. Soms blijken zij zelf nog het enige te zijn dat van de oorspronkelijke organisatie is overgebleven. Het bedrijf bevindt zich op een andere locatie. Er zit een andere directeur en er zijn andere collega's. De producten hebben een totale metamorfose ondergaan en er zijn nieuwe klanten. Wat is de organisatie nog?

Van het oorspronkelijke bedrijf is niets meer over. Toch is het op papier nog dezelfde organisatie. Wellicht is dat dan het antwoord! Is de organisatie dan een afspraak die op papier is gezet? Nee, dat is het ook weer niet, want de organisatie kan failliet zijn gegaan en daarna met voltallig personeel, gebouwen en inboedel zijn doorgestart. De organisatie kan zelfs een andere naam hebben. Toch vinden alle medewerkers dan dat zij nog bij dezelfde organisatie werken. Wat op papier staat blijkt van ondergeschikt belang. De organisatie bestaat dus slechts in de gedachten van de mensen. Het is een gedachtespinsel; een afspraak. De organisatie is een illusie. Een organisatie is dus zeer zweverige materie - je kunt er niets van beetpakken!

Wat kunt u met deze filosofie?
Tja, zult u misschien denken, maar op dezelfde manier kun je alles terugredeneren tot niets. Een stoel bestaat bijvoorbeeld ook niet uit een zitting en poten. Het geheel is meer dan de som der delen en dat geldt bij een organisatie ook zo. De organisatie is dynamisch en dus aan veranderingen onderhevig, maar toch blijft het dezelfde organisatie. Als we dat met zijn allen erkennen is dat toch prima?

We erkennen niet alleen het bestaan van de organisatie, maar geven er ook ongelofelijk veel macht aan. We beschouwen de organisatie als een levende identiteit. Een organisatie kan een rechtspersoon zijn, met rechten en plichten. De organisatie heeft belangen. Wij werken voor de organisatie in plaats van dat de organisatie voor ons werkt. De organisatie moet groeien, vinden we, terwijl we daar zelf niet altijd wijzer van worden. De organisatie bepaalt wat we verdienen en waar we wonen. Maar wie is die organisatie? Is het personeelszaken? Is het de directie… Nee, ook zij zijn in dienst van de organisatie. En die organisatie bestaat niet!

Wat is uw werkelijkheid?
Het lezen van dit stukje zal uw werkelijkheid niet veranderen. U werkt morgen nog steeds in hetzelfde gebouw en met dezelfde collega's. U werkt aan uw opdrachten, maakt een product en levert service aan uw klanten. U vecht tegen uw concurrent - ook een organisatie. Uw organisatie bestaat - voor u is hij werkelijk. Toch is het goed om dingen zo nu en dan in ander perspectief te zien. Als u er over nadenkt dat ook het personeel - dat er nu werkt - de organisatie is, kunt u er eens vaker voor kiezen om het personeelsbelang voor te laten gaan op het organisatiebelang.

Lees de eerdere weblog van Ilja