zoeken Nieuwsbrief
      Linkedin    Twitter   
  
weblog
 

Eerlijk zullen we alles delen?

Door: Ben Kuiken,   24-08-2016,   11:48 uur
 

Airbnb, Uber, GitHub: de deeleconomie begint op stoom te raken. Maar hoeveel delen deze bedrijven nu echt, vraagt Ben Kuiken zich af. Of zijn het gewoon weer dezelfde paar mensen die er verschrikkelijk rijk van worden, ten koste van de have nots? En hoe lang is dit model nog houdbaar?

Elke vrijdagmiddag stromen de rolkoffers uit over de straten van duizenden steden als New York, Amsterdam en Barcelona. De eigenaars gaan een weekend cultuur en vermaak tegemoet, en verblijven in het huis van een ‘local’, zoals verhuursites als Airbnb graag benadrukken. Het mes snijdt volgens het Amerikaanse bedrijf aan twee kanten: de toerist heeft een unieke ervaring, en voelt zich even New Yorker onder de New Yorkers. En voor de verhuurder biedt de verhuur van een kamer of appartement een welkome extra bron van inkomsten, die anders in de toch al ruime zakken van de hoteleigenaren waren gevloeid. Win-win, zou je zeggen.

Huisjesmelkers
Welkom in de wereld van de deeleconomie, die misschien toch wat minder eerlijk deelt dan zij doet voorkomen. Want het geld dat met de verhuur van appartementen via Airbnb en andere verhuursites wordt verdiend, vloeit voor een belangrijk deel in de zakken van de mensen die er toch al warmpjes bij zitten. Zoals de trotse bezitters van een appartement in New York of Berlijn, die dat appartement best voor een weekendje willen afstaan als ze zelf voor een weekendje naar Amsterdam of Rome vliegen. Of de traditionele huisjesmelkers, die met de tijdelijke verhuur van kamertjes aan toeristen vele malen meer verdienen dan wanneer ze die als woning per maand zouden verhuren. Het gevolg is dat de woningmarkt, die in de grote steden toch al onder druk staat, zwaar overspannen raakt en de ‘gewone’ New Yorker, Amsterdammer of Berliner geen betaalbare woning meer kan vinden. Zij de lusten, wij de lasten. Het verzet tegen tijdelijke verhuur neemt dan ook toe, en gemeentes nemen schoorvoetend maatregelen om in elk geval de ergste uitwassen tegen te gaan.

Je zou kunnen zeggen dat Airbnb en vergelijkbare deeleconomie-bedrijven in die zin nog niet vernieuwend genoeg zijn. Ze leunen nog te veel op de principes van de oude economie, waar het vooral gaat om concurrentie en strijd en de winnaar die er uiteindelijk met de hele buit vandoor gaat. Zoals die drie jonge gastjes die het concept van Airbnb ooit bedachten. Terwijl het in de nieuwe economie naar mijn idee vooral om win-win gaat, en over eerlijk zullen we alles delen. Dat klinkt misschien heel idealistisch en soft, en daar schaam ik me ook niet voor, maar in dit geval is het ook gebaseerd op een aantal wetenschappelijke theorieën.

Genen
Om te beginnen de evolutietheorie, die misschien in sommige godsdienstige kringen nog omstreden is, maar daarbuiten door niemand meer wordt ontkend. Met name het werk van Richard Dawkins heeft die theorie op het goede spoor gezet van het zelfzuchtige gen, dat er alles aan doet om te overleven en zich te verspreiden. Een van de manieren waarop het dat doet, is coalities vormen met andere genen en met andere vormen van leven, zoals de mitochondriën in cellen. Je zou het menselijk lichaam kunnen zien als één groot samenwerkingsverband van genen, een organisatie. En net als in de ons bekende organisaties is daarbij sprake van specialisatie. Zo zorgen de cellen die de longen vormen voor zuurstof, zodat de cellen van de hersenen het denkwerk kunnen verrichten. Bij specialisatie hoort functieverlies: de longen kunnen niet denken, de hersenen niet ademen. En dus zijn ze van elkaar afhankelijk; als één van beide ermee ophoudt, is het voor iedereen einde verhaal.

Dit proces van samenwerking, specialisatie, functieverlies en wederzijdse afhankelijkheid zie je op alle niveaus van leven. Ook de eerste mensen zijn gaan samenwerken om te kunnen overleven. Dat leidde uiteindelijk tot specialisatie, functieverlies en tot de grote wederzijdse afhankelijkheid die we nu kennen. Een brood bakken lukt me nog wel, maar een auto repareren wordt al een stuk lastiger. Ik stap in een vliegtuig, met het vertrouwen dat de piloot een goede training heeft gehad en fit is en het vliegtuig in goede staat. Ik ben dus afhankelijk van duizenden anderen, en ga ervan uit dat zij allemaal goed samenwerken om mij een veilige vlucht te bezorgen.

Eerlijk delen
Nu is het zo dat mens graag samenwerkt, maar niet ten koste van alles. Het moet wel eerlijk gebeuren, dat wil zeggen dat ieder zijn fair share krijgt. Zodra we het gevoel krijgen dat dit niet zo is, en dat anderen meer uit de samenwerking halen dan wij zelf, worden we voorzichtiger en schorten we in het uiterste geval zelfs de samenwerking op. Dus wil je goed samenwerken, dan zal naar mijn idee ieder zijn deel moeten geven, of in elk geval het gevoel moeten geven dat hij of zij eerlijk beloond wordt. Bij dit laatste komen het verhullende taalgebruik, de verdeel- en heerspolitiek en het achterhouden van informatie in organisaties en de samenleving om de hoek kijken. Maar sinds internet heeft gezorgd voor een toenemende transparantie, wordt dit steeds lastiger vol te houden. Daarom denk ik dat we toegaan naar een eerlijker samenleving, waarin eerlijk delen de nieuwe norm wordt.

Zou het kunnen? Wat denk jij?

Filosoof en schrijver Ben Kuiken werkt aan een nieuw boek en schrijft daarover een blog. Wil je reageren of op de hoogte gehouden worden? Stuur een mail naar info@benkuiken.nl.

 
 Doorsturen    3 reacties

 
 
 
Over de auteur:
Ben Kuiken is filosoof, journalist en schrijver van managementboeken. In zijn laatste boek, Eerste Hulp bij Nieuw Organiseren, biedt hij praktische tips en tools om met nieuw of anders organiseren aan de slag te gaan. Andere titels van zijn hand zijn De PRET-factorFuck de regels en De laatste manager.
Daarnaast is Ben initiatiefnemer en aanjager van nieuworganiseren.nu, een platform over nieuwe vormen van organiseren. Meer informatie vindt u op benkuiken.nl
 

Laatste weblogs

  Altijd maar weer gedoe over prijzen
  Transformeren van piramide naar park
  Nieuwe klanten werven met een glimlach
 
reacties
 
Gert Staal  |   | 
25-08-2016
 | 
08:41 uur
Deeleconomie is in sommige opzichten hele grote onzin. De partij die het meest profiteert is niet de delende gebruiker maar de eigenaar van het netwerk en het nr. 1-merk, geheel bovenaan de top van de voedselketen. In die zin zijn nogal veel voorstanders van de deeleconomie tot op heden vrij naïef gebleken (sorry). De deeleconomie is net zo goed economie en onderhevig aan dezelfde regels. Ik kan me voorstellen dat de overheid in haar rol als marktmeester wel kritisch blijft kijken naar al te dominante marktposities. Die zijn namelijk per definitie meestal heel ongezond. Ook dat is een wet uit de gewone economie.
Gert Staal
Ben  |   | 
25-08-2016
 | 
09:36 uur
Hi Gert,

Dank voor je reactie. Ik ben het met je eens. Het punt dat ik wilde maken is dat ik verwacht (of is het hoop?) dat die deeleconomie er wel aan zit te komen, omdat we steeds afhankelijker van elkaar worden en vanwege de transparantie die internet verschaft. Maar dat Airbnb ed daar nog niet aan voldoen.
Peter Koelewijn  |   | 
31-08-2016
 | 
11:21 uur
Hi Ben,
Ik vind airbnb geen 100% voorbeeld van de deeleconomie, blablacar en peerby wel. Overigens onderschat je de groep ''gewone mensen'' die absoluut veel baat hebben bij airbnb en er lekker aan kunnen bijverdienen. Het merendeel van de opbrengsten van de verhuur gaat naar de verhuurder, dus dat de bedenkers er rijk van zijn geworden gaat alleen gepaard met een hele grote opbrengst voor alle verhuurders.
Dus ik ben het niet eens met je stelling, Airbnb, Bol.com plaza, etc. geeft juist de kleine man/ondernemer de kans om te verdienen op een wijze die hiervoor niet mogelijk was.

 

REAGEREN

Naam:
Emailadres:
URL: (niet verplicht) http:// 
 
Reactie/Opmerking:
Ik wil bericht per e-mail ontvangen als er meer reacties op dit artikel verschijnen.
 
Als extra controle, om er zeker van te zijn dat dit een handmatige reactie is, typ onderstaande code over in het tekstveld ernaast. Is het niet te lezen? Klik hier om de code te wijzigen.
 
advertorial
De top-5 Checklists van Brisk Magazine
- Checklist SWOT
- Checklist Assertiviteit
- Checklist Vergaderen
- Checklist Effectief Tijdbeheer
- Checklist Beslissingen nemen
Lees verder
Meer dan 100 gratis checklists voor ondernemers. Op Brisk Magazine, internetmagazine voor ondernemers.
Eugene Bay treedt af als Chairman van VBAT Group
reacties
Lage lonen in horeca, transport en uitzendbranche (1) 
Helft Nederlanders weet niet wat chatbot is (1) 
Hoogopgeleiden positiever over flexibilisering dan laagopgeleiden  (2) 
Zes feiten en fabels over refurbished (2) 
Drie manieren om waarde toe te voegen met innovatie (2) 
BKR registratie bij roodstaan heeft geen grote gevolgen (1) 
Bedrijven hebben moeite met vinden van goede financiële professionals (1) 
beurs
AEX index: 527.87 -0.06 %
Stijgers Dalers
Value8 5.75  6.5 %
Arcadis 16.1  6 %
Nutreco 47  3.9 %
TNT express 8.45  -9.5 %
Randstad 52.14  -3.6 %
Galapagos 74.41  -2.3 %
Wall Street kleurt groen
Glencore bevestigt interesse in Bunge
Olieprijs loopt verder op
meer beurs
top10
Helft Nederlanders weet niet wat chatbot is
Hoogopgeleiden positiever over flexibilisering dan laagopgeleiden
Recruiters verleggen focus van vinden naar verleiden
Werknemers stellen meer eisen door groeiend vertrouwen
Marktplaats gaat strijd aan met vacaturesites
Developer: Nederland wereldleider in Data Science
'Beveiliging e-mail is een maatschappelijke verantwoordelijkheid'
HR speelt grote rol in digitale transformatie
'Patchen ernstige kwetsbaarheden moet anders'
CO2-uitstoot steden gehalveerd dankzij stadsverwarming
meer top 10
vacatures
meer vacatures