zoeken Nieuwsbrief
      Linkedin    Twitter   
  
weblog
 

Werken aan een wendbare organisatie waar mensen floreren

Door: Ronald van der Molen,   28-01-2017,   21:23 uur
 

Innovatie, platgeslagen hiërarchie, zelfsturing en termen als 'agile' en 'scrum' zijn mateloos populair tegenwoordig. We leven in een tijd waar verandering de constante is. De snelheid waarmee deze veranderingen plaatsvinden neemt exponentieel toe en daarmee het belang om te innoveren en ons aan te passen. Wat zijn de trends en hoe kun je als leider werken aan een wendbare organisatie waar mensen floreren?

Veel wetenschappers geloven dat we ons in een culturele revolutie bevinden zoals die eens in de paar honderd jaar plaatsvindt. We zijn overgegaan van het modernisme naar het postmodernisme en van het industriële tijdperk naar het informatie tijdperk van de kenniswerker. Hierdoor is er een nieuwe cultuur aan het ontstaan, een nieuwe manier van denken, voelen, leven en werken. 

#1. De maatschappij en de economie kantelen
Nederland kantelt van een verticaal geordende en centraal aangestuurde samenleving naar een samenleving van horizontale verhoudingen, waar vernieuwing en ontwikkeling van onderop plaatsvindt. Volgens professor Jan Rotmans leven we in een tijdperk waarin de samenleving onomkeerbaar verandert. Er is sprake van een terugtredende overheid die haar taken door middel van verzelfstandiging of privatisering overlaat aan haar burgers en de markt. Deze transitie veroorzaakt chaos en instabiliteit. Ook de economie kantelt. De structuur van de economie verandert van centraal en decentraal en van analoog naar digitaal. In de oude economie waren centrale organisaties nodig om producten te maken en diensten te leveren. Door nieuwe technologie is dat niet meer nodig en kunnen producten en diensten op decentrale wijze in gemeenschappen worden ontwikkeld en geleverd. Hierdoor verschuift de focus van fossiel naar duurzaam, van bezit naar gebruik, van waarde ontlenen naar waarde creëren en van lineair naar circulair.

Bestaande instituties, bedrijven en organisaties worden vervangen door nieuwe gemeenschappen, coöperaties en netwerken. Denk bijvoorbeeld aan de opkomst van nieuwe media, een burgerinitiatief zoals G1000, broodfondsnetwerken voor zelfstandige professionals, lokale energiebedrijfjes, financiële coöperaties en kleinschalige zorginitiatieven. Deze nieuwe orde opereert voor veel mensen nog onder de radar en vormt nog geen directe bedreiging voor de oude orde, maar binnen afzienbare tijd is dit wel het geval. Rotmans: "Macht wordt niet langer alleen bepaald door grootte, omvang of financieel vermogen, maar evenzeer door het vermogen zich slim, snel en adequaat te organiseren en voortdurend in te springen op veranderen."

Deze maatschappelijke en economische transitie vergt een organisatorische transitie. De uitdaging voor leiders is om fundamenteel anders te gaan kijken naar de wereld, naar mensen en naar de wijze waarop ze organisaties ontwerpen en inrichten. Daarom doe ik dit jaar onderzoek naar organisaties die een transitie doormaken van klassieke vormen van leidinggeven (directief of interactief) naar organische vormen van leidinggeven (faciliterend of dienend). Ik volg een tiental bedrijven en instellingen die hun organisatie fors platter maken en inzetten op zelforganisatie (of zelfsturing) en wendbaarheid. In dit kwalitatieve onderzoek richt ik me vooral op de fasen waar organisaties doorheen gaan en de effecten van de transitie op de productiviteit en bevlogenheid van werknemers.

#2. De bedrijfsvoering wordt flexibeler
Ingegeven door een veranderend maatschappelijk en economisch landschap staan bedrijven onder bijna constante interne en externe druk om zich snel aan te passen aan ontwikkelingen op het vlak van strategie, technologie, concurrentie en bestuur. De levensduur van producten en bedrijven neemt snel af en gevestigde bedrijven worden ingehaald door start-ups. Het vergt aanpassingsvermogen om goed met snelle veranderingen om te kunnen gaan. Net als in de natuur hebben bedrijven die zich het beste aan kunnen passen en de beste verbindingen weten te leggen de grootste overlevingskansen.

De behoefte aan flexibiliteit vormt een grote uitdaging voor de traditionele managementwijsheden en businessmodellen. Formele hiërarchische structuren en processen die gericht zijn op beheersing en voorspelbaarheid wijken voor community gedreven organisatievormen waarbij medewerkers zelfstandig handelen en in onderlinge afstemming aan een gemeenschappelijk doel werken. De focus verschuift van het individu naar de groep. Medewerkers worden niet langer individueel langs de meetlat van hun functieprofiel gelegd, maar in teamverband uitgedaagd om vanuit hun passie en talenten waarde toe te voegen. Een groeiend aantal bedrijven kiest ervoor om meer verantwoordelijkheid en autonomie aan hun teams en business units te geven. Vaste afdelingen worden vervangen door gelegenheidsteams die zich organiseren rondom klanten. Methodieken zoals ‘Agile’ en ’Lean’ worden steeds vaker gebruikt om maximale waarde voor de klant te realiseren met zo min mogelijk verspillingen. Er wordt gewerkt vanuit de vraag: hoe kunnen we meer doen met minder?

Door de behoefte aan wendbaarheid verandert de werksituatie en de wijze van aansturen ingrijpend. Traditionele managementvormen (hiërarchisch, verticaal en gefragmenteerd) verdwijnen naar de achtergrond en laten een vacuüm achter. Dit leidt tot een zoektocht naar nieuwe vormen van leidinggeven, samenwerken en organiseren. De uitdaging voor leiders is om slimme keuzes te maken ten aanzien van organisatievormen die zich makkelijk kunnen aanpassen aan de snel veranderende werkelijkheid.

#3. Mensen worden belangrijker en zelfstandiger
De bovenstaande organisatorische transitie vraagt om een persoonlijke transitie. Om het aanpassingsvermogen van organisaties te vergroten zal de transformatiekracht van mensen moeten worden aangewakkerd. Hiervoor is het nodig om de focus te verleggen van systeemwaarden naar menswaarden. In de afgelopen decennia waren systeemwaarden zoals efficiency, effectiviteit, rendement, kosten en baten heel dominant. Hierdoor raakte de mens bekneld en kwam in dienst te staan van de steeds complexer wordende structuur. Mensen ervaren dat ze slaven zijn geworden van systemen die in het verleden goed functioneerden, maar nu in toenemende mate knellen. In de ondernemingsfilosofie wordt bijvoorbeeld gesproken over human capital (menselijk kapitaal) of human resources (menselijke hulpbronnen). Deze termen geven aan dat de mens als middel wordt gezien dat voor een doel wordt ingezet. Hij wordt getaxeerd. Daar kan in doorklinken dat de waarde van mens wordt beoordeeld vanuit een financieel systeem. Als in een onderneming alles om getallen draait, kan er voor de mens te weinig aandacht zijn. Aan de andere kant kan een bedrijf mensen niet meer uitbetalen als er geen geld verdiend wordt. De vraag is natuurlijk wat het meest essentieel is voor een bedrijf: draait het in de eerste plaats om mensen of om het systeem?

Gelukkig is er de afgelopen jaren toenemende aandacht voor menswaarden zoals vertrouwen, keuzevrijheid, ruimte, aandacht & tijd en kwaliteit. Enerzijds komt dit door de nieuwe generaties die de arbeidsmarkt betreden. Zij zijn minder bezig met prestatie, succes, voorspelbaarheid, carrière en meer geïnteresseerd in ontwikkeling, voldoening, authenticiteit en balans. Anderzijds wordt er steeds vaker een beroep gedaan op ons vermogen om leiding te geven aan onszelf. Zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling zijn onderwerpen die sterk in de belangstelling staan. Populaire boeken met titels zoals ‘Ontdek je sterke punten’, ‘Dromen, durven, doen’, ‘Ik2, de beste versie van jezelf’ halen regelmatig de bestsellerlijsten. De trend is meer aandacht voor zelfsturing. Uit Europees onderzoek van Allied Consultants Europe blijkt dat 80% van de CEO’s en Managers zelfsturende teams als een belangrijk managementvraagstuk ziet voor hun bedrijf.

Volgens managementauteur Daniel Pink is zelfsturing: "De diepe wens die in ieder mens aanwezig is om zijn eigen leven te bepalen, nieuwe dingen te leren en te creëren en bij te dragen aan zinvolle zaken". Dit sluit aan bij de drie fundamentele psychologische behoeften uit de Self-Determination Theory van Edward L. Deci en Richard M. Ryan. Zelfsturing / zelforganisatie betekent dat de volgende behoeften op een nieuwe manier worden vervuld:

a) Competentie (competence): vertrouwen in eigen capaciteiten en acties, kunnen uitblinken in een specifiek gebied door continu te verbeteren en te leren.
b) Autonomie (autonomy): de perceptie om het gedrag zelf te mogen bepalen, vanuit eigen interesses en waarden acties en ideeën kunnen organiseren.
c) Relatie (relatedness): het gevoel verbonden te zijn met anderen, vanuit vertrouwensrelaties kunnen bijdragen aan een hoger doel.

De uitdaging voor leiders is om mensen uit verschillende generaties te boeien en te binden door hen te helpen bij het ontwikkelen en inzetten van hun talenten voor het gemeenschappelijke doel. Dat vergt een goede balans tussen richting geven (visie hebben) en ruimte bieden, oftewel: werken vanuit bezieling én vertrouwen.

 
 Doorsturen    2 reacties

 
 
 
Over de auteur:
Mijn naam is Ronald van der Molen en ik begeleid leidinggevenden, teams en organisaties in hun transformatie naar meer verbinding, wendbaarheid en zelforganisatie.

De wereld om ons heen verandert in rap tempo. Klassieke organisatiestructuren en communicatiepatronen knellen steeds meer. Daarom stimuleer ik organisch leiderschap. Hierdoor nemen de betrokkenheid, het werkplezier en de winst toe. 

Ik geloof dat het beste niet voor u ligt of achter u, maar in u. Het hoeft er alleen nog uit te komen. Daarvoor is een metamorfose nodig. In de natuur zorgen veranderingen, bijvoorbeeld in de seizoenen, ervoor dat dieren en bomen de metamorfose doormaken die nodig is. Daar kunnen we veel van leren.

Tijdens mijn trajecten gebruik ik lessen uit de natuur om leiders te helpen anders naar hun vak te kijken en ik geniet ervan als eikels in bomen veranderen. ;-) 

Vanwege de toenemende behoefte aan zelfleiderschap schreef ik samen met Jan van der Linden (Krauthammer) het inspiratieboek Metamorfose, groeien in je bestemming

Meer informatie vindt u op Transformatio.nl
 

Laatste weblogs

  Zes tips waardoor u geen tijd meer verliest en gestrest doorploetert
  Zo helpen verkopers 100 procent verkoopkansen om zeep
  Altijd maar weer gedoe over prijzen
 
reacties
 
janny bax  |   | 
16-02-2017
 | 
10:13 uur
Hallo Ronald,

Ik ben erg benieuwd naar de uitkomsten van je onderzoek. Wanneer denk je de eerste resultaten bekend te kunnen maken ?

Vriendelijke groet
Ronald  |   | 
22-02-2017
 | 
09:47 uur
Beste Janny, hartelijk dank voor je belangstelling. De resultaten van m'n onderzoek worden gepubliceerd in een boek dat waarschijnlijk in de 2e helft van 2018 verschijnt. Via de onderstaande site kun jij je inschrijven op de inspiratie-mail en op de hoogte blijven.

 

REAGEREN

Naam:
Emailadres:
URL: (niet verplicht) http:// 
 
Reactie/Opmerking:
Ik wil bericht per e-mail ontvangen als er meer reacties op dit artikel verschijnen.
 
Als extra controle, om er zeker van te zijn dat dit een handmatige reactie is, typ onderstaande code over in het tekstveld ernaast. Is het niet te lezen? Klik hier om de code te wijzigen.
 
advertorial
Ontvang gratis Tips & Tricks over hoe je kan opvallen als werkgever.
Mis deze kans niet en ontdek wat het beste werkt voor úw vacatures in 2017. Maak daarnaast ook nog eens kans op 1 van de 25 boeken van Brechtje de Leij, met extra voorbeelden, praktische tips en meer over de millenial-generatie.
Lees verder
Meer dan 100 gratis checklists voor ondernemers. Op Brisk Magazine, internetmagazine voor ondernemers.
Eugene Bay treedt af als Chairman van VBAT Group
reacties
Zo helpen verkopers 100 procent verkoopkansen om zeep (1) 
Zes tips waardoor u geen tijd meer verliest en gestrest doorploetert (1) 
'Talentmanagement niet gericht op iedereen' (1) 
De meest effectieve manier om je situatie te veranderen (3) 
Eén op de drie medewerkers is bevlogen en betrokken (1) 
VCP-pensioenplan: meer mogelijkheden tot maatwerk (2) 
Onbekendheid beroepen belangrijke oorzaak arbeidsmarktkrapte (2) 
beurs
AEX index: 520.62 0.22 %
Stijgers Dalers
Nutreco 47  3.9 %
Ballast neda 0.31  3.3 %
Air france - 12.01  3.1 %
TNT express 8.45  -9.5 %
Doc data 0.64  -3 %
Lucasbols 20.17  -2.3 %
Beursupdate: AEX op Wall Street
Wall Street begint de week zonder spektakel
Hertz levert auto's aan Apple voor ontwikkeling zelfrijdende technologie - media
meer beurs
top10
Amsterdam daalt sterk in lijst duurste steden van de wereld
CFO’s zien flexibilisering als middel om uitdagende arbeidsmarkt het hoofd te bieden
Bijna helft ingeruilde mobiele telefoons is iPhone
Oratie: Hoe helpt u mensen floreren?
Vergroten leiderschap skills cruciaal voor succes zelfsturende organisatie
Elke minuut haakt vier procent af in online sollicitatieproces
Circulair inkopen breekt door de grens van 100 miljoen
De tien voordeligste Europese bestemmingen deze zomer
Vijf kansrijke banen in logistiek & supply chain
Werknemer vindt korte broek op kantoor 'not done'
meer top 10
vacatures
meer vacatures